पराभवाने न खचता दुसऱ्याच दिवशी जनसेवेत उतरले; ‘एक कॉल, प्रॉब्लेम सॉल्व’ या भूमिकेतून प्रशासनाला जाब विचारणारे युवा नेतृत्व

मुक्ताईनगर | विशेष प्रतिनिधी

राजकारण हे ध्येय नव्हते, समाजसेवा हेच ध्येय होते. मात्र समाजाच्या प्रश्नांसाठी लढताना राजकारणाची वाट आपोआप खुली झाली. प्रशासनाच्या कामकाजातील दिरंगाईला प्रश्न विचारण्याची हिंमत, नागरिकांच्या अडचणींसाठी सातत्याने पाठपुरावा आणि अभ्यासू आक्रमकतेतून प्रश्न सोडवण्याची कार्यपद्धती अशी ओळख निर्माण करणारे काँग्रेसचे युवा नेतृत्व ॲड. चेतन रविंद्र झनके यांचा उद्या वाढदिवस आहे.

सर्वसाधारण कुटुंबातून आलेल्या चेतन झनके यांच्या राजकीय प्रवासामागे कोणतीही राजकीय घराण्याची पार्श्वभूमी नाही. मुक्ताईनगरच्या मराठी मुलांची शाळा क्रमांक २ येथून चौथीपर्यंतचे शिक्षण, त्यानंतर J. E. School & Junior College येथे विज्ञान शाखेचे शिक्षण घेत त्यांनी पुणे विद्यापीठातील S. B. Patil College of Engineering, इंदापूर येथून Mechanical Engineeringची पदवी घेतली. पुढे डॉ. उल्हास पाटील लॉ कॉलेजमधून कायद्याचे शिक्षण घेतले.

Mechanical Engineering करण्यामागे त्यांचा उद्देश RTO Inspector होण्याचा होता. मात्र समाजकार्यात सक्रिय होत गेल्यानंतर लोकांच्या प्रश्नांना केवळ भावनिक पातळीवर नव्हे, तर कायदेशीर आणि प्रशासकीय पातळीवर प्रभावीपणे भिडता यावे, यासाठी त्यांनी कायद्याचे शिक्षण घेण्याचा निर्णय घेतला.

कोरोनाकाळात समाजसेवेची खरी परीक्षा

कोरोनाच्या कठीण काळात जेव्हा सुरुवातीच्या काळात कडक लॉकडाऊन होता, तेव्हा मुक्ताईनगर चौक परिसरात कर्तव्यावर असलेल्या पोलिस बांधवांसाठी नियमित चहा-नाश्त्याची व्यवस्था करण्यापासून ते गरजू नागरिकांना मदत करण्यापर्यंत झनके यांनी काम केले.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत परिस्थिती अधिक गंभीर असताना Civil Hospitalमध्ये जाणाऱ्या कोरोना रुग्णांना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना शक्य ती मदत करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. गरजू विद्यार्थी, नागरिक, रुग्ण आणि शासकीय कार्यालयांमध्ये कामासाठी येणाऱ्या सामान्य माणसांना मार्गदर्शन व मदत करण्याची भूमिका त्यांनी सातत्याने घेतली.

याच सामाजिक कामाला अधिक सक्षम आणि कायदेशीर दिशा देण्यासाठी त्यांनी कायद्याचे शिक्षण घेतले.

राजकारणात प्रवेश; पण सत्तेसाठी नव्हे, प्रश्नांसाठी

राजकारणात येण्याचा विचार सुरुवातीला चेतन झनके यांच्या मनात नव्हता. कोणत्याही राजकीय पक्षाशी बांधिलकी नसताना त्यांची वैचारिक भूमिका मात्र शिव-फुले-शाहू-आंबेडकर विचारधारेवर आधारित राहिली.

मुक्ताईनगरमधील तरुणांनी त्यांनी राजकारणात यावे, अशी इच्छा व्यक्त केली. त्याच काळात शहरातील घनकचरा व्यवस्थापन आणि घंटागाडीच्या अनियमिततेचा प्रश्न त्यांनी आक्रमकपणे उपस्थित केला. तत्कालीन मुख्याधिकाऱ्यांसमोर नागरिकांच्या प्रश्नांची अभ्यासपूर्ण मांडणी करत प्रशासनाला जाब विचारण्याची त्यांची शैली चर्चेत आली.

याच संघर्षातून राजकीय प्रवासाची सुरुवात झाली.

काँग्रेसकडून निवडणूक लढवण्याबाबत महाविकास आघाडीत चर्चा सुरू होती. मात्र उमेदवारी निश्चित नसल्याने त्यांनी अपक्ष अर्ज भरला. त्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) यांनी निवडणूक न लढवण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर काँग्रेसचा मार्ग मोकळा झाला. डॉ. जगदीश पाटील यांच्याशी चर्चा झाल्यानंतर अर्ज भरण्याच्या शेवटच्या दिवशी अवघ्या काही मिनिटे आधी काँग्रेसचा AB Form जोडण्यात आला आणि झनके यांनी अधिकृतपणे काँग्रेसमध्ये प्रवेश करत निवडणूक लढवली.

निवडणुकीत विजय मिळाला नाही; मात्र पराभवाने त्यांचा उत्साह खचला नाही.

‘निवडणूक ही दुसरी प्राथमिकता, लोकांचे काम ही पहिली’

निवडणुकीच्या निकालानंतर दुसऱ्याच दिवशी कामाला लागणे, हीच त्यांच्या राजकीय प्रवासातील वेगळी बाब ठरली.

“निवडणूक लढवणे किंवा न लढवणे ही दुसरी प्राथमिकता; लोकांच्या मनात निढळ जागा निर्माण करणे आणि कामातून ओळख निर्माण करणे ही पहिली प्राथमिकता,” अशी भूमिका त्यांनी घेतली.

त्यामुळे आजही कोणाचे हॉस्पिटलचे काम असो, शासकीय कार्यालयातील प्रश्न असो किंवा प्रशासनाकडून एखादे काम करून घेण्याचा विषय असो—नागरिक त्यांच्या मदतीसाठी त्यांच्याशी संपर्क साधतात.

‘एक कॉल, प्रॉब्लेम सॉल्व’—फक्त घोषवाक्य नव्हे, कार्यपद्धती

निवडणूक जाहीरनाम्यातील ‘एक कॉल, प्रॉब्लेम सॉल्व’ ही ओळ केवळ राजकीय घोषणा न राहता प्रत्यक्ष कामाची पद्धत बनवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे.

प्रशासनाकडून काम करून घेताना अभ्यासपूर्ण माहिती, कायदेशीर बाजू आणि आक्रमक पाठपुरावा यांचा वापर करण्याची त्यांची शैली आहे. कामचुकारपणा किंवा दिरंगाई दिसल्यास संबंधित अधिकाऱ्यांना थेट जाब विचारण्याची भूमिका ते घेतात.

घनकचऱ्याच्या प्रश्नावर तर त्यांनी प्रशासनाला थेट इशारा देत, कचरा उचलला जात नसेल तर तो संबंधित अधिकाऱ्यांच्या प्रांगणात आणून टाकण्याची भूमिका घेतली होती. आक्रमक भाषा असली तरी त्यामागचा उद्देश नागरिकांचा प्रश्न मार्गी लावणे हा असल्याचे त्यांच्या कार्यातून दिसून येते.

मुक्ताईनगरच्या प्रश्नांपासून महाराष्ट्राच्या मुद्द्यांपर्यंत

स्थानिक प्रश्नांपुरते मर्यादित न राहता त्यांनी विविध सामाजिक आणि सार्वजनिक मुद्द्यांवर आवाज उठवला आहे.

मुक्ताईनगर चौक परिसरातील महिलांसाठी स्वच्छतागृहाची मागणी त्यांनी केली आणि ती मान्य झाली. शहरातील सुरक्षेच्या दृष्टीने CCTVची मागणी त्यांनी पोलीस प्रशासनाकडे केली. छत्रपती शिवाजी महाराज, क्रांतिसूर्य महात्मा फुले, राजर्षी शाहू महाराज आणि भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जयंतीनिमित्त महापुरुषांच्या पुतळ्यांची सजावट करण्यासाठीही त्यांनी प्रशासनाकडे पाठपुरावा केला.

इराण-अमेरिका संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर डिझेल टंचाई आणि वितरणातील कथित गैरप्रकारांविरोधात त्यांनी आवाज उठवत जिल्हाधिकारी प्रशासनाचे लक्ष वेधले.

युवा काँग्रेसच्या अध्यक्षपदाच्या काळात महाराष्ट्रातील डिझेल दरवाढ आणि टंचाईविरोधात त्यांनी अभिनव पद्धतीने आंदोलन केले. तत्कालीन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि इटलीच्या तत्कालीन पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांच्या भेटीच्या संदर्भातील ‘मेलोडी’ या राजकीय चर्चेचा उपरोधिक वापर करत केलेले हे आंदोलन चर्चेचा विषय ठरले.

अन्यायाविरोधात रस्त्यावर उतरणारे नेतृत्व

सामाजिक प्रश्नांवर केवळ निवेदने देण्याऐवजी प्रत्यक्ष मैदानात उतरण्याची भूमिका झनके यांनी घेतली आहे.

शेतात नांगर चालवण्यापासून ते विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवरील आंदोलनांमध्ये सहभाग घेण्यापर्यंत त्यांच्या कामाची व्याप्ती दिसून येते. दिल्लीतील जंतर-मंतर परिसरात विद्यार्थ्यांवर झालेल्या लाठीचार्ज आणि अश्रुधुराच्या वापराच्या निषेधार्थ मुक्ताईनगरातील विद्यार्थ्यांनी काढलेल्या मोर्चातही त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला.

समाजातील अन्याय, अत्याचार आणि नागरिकांच्या मूलभूत प्रश्नांवर आवाज उठवण्याची भूमिका त्यांनी कायम ठेवली आहे.

पराभवातून उभे राहिलेले नेतृत्व

चेतन झनके यांच्या राजकीय प्रवासातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे निवडणुकीतील पराभवानंतरची त्यांची भूमिका.

पराभवाला शेवट न मानता त्यांनी तो जनसेवेच्या नव्या सुरुवातीचा टप्पा मानला. कुटुंबीय, भाऊ आणि मित्रांचा पाठिंबा घेत ते पुन्हा जनतेमध्ये सक्रिय झाले.

आज त्यांच्या कामाची ओळख ही केवळ निवडणुकीपुरती मर्यादित नसून ‘प्रश्न घेऊन येणाऱ्या नागरिकाला शक्य तितकी मदत करणारे युवा नेतृत्व’ अशी निर्माण करण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे.

राजकारणात संधी मिळण्यापेक्षा समाजात विश्वास निर्माण करणे महत्त्वाचे, ही भूमिका त्यांच्या वाटचालीतून दिसते.

अभ्यास, कायद्याचे ज्ञान, आक्रमक पाठपुरावा आणि समाजहिताची भूमिका यांचा संगम असलेले हे युवा नेतृत्व आगामी काळात मुक्ताईनगरच्या राजकारणात कोणती दिशा घेते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.

ॲड. चेतन रविंद्र झनके यांना वाढदिवसानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा!