दिल्लीत NEET पेपरफुटीवर संताप उसळलेला असतानाच महाराष्ट्रात TET परीक्षा रद्द; सरकारच्या निष्क्रियतेमुळे शिक्षण व्यवस्था संशयाच्या भोवऱ्यात.
मुंबई|The Citizen Mirror Desk
देशभरात NEET पेपरफुटीच्या मुद्द्यावर लाखो विद्यार्थी आणि पालक रस्त्यावर उतरले आहेत. स्पर्धा परीक्षांवरील विश्वास डळमळीत झाला असताना महाराष्ट्रालाही आता त्याच रोगाची लागण झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. राज्यात शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) प्रश्नपत्रिका फुटल्याच्या संशयामुळे उद्या होणारी परीक्षा रद्द करण्याचा निर्णय घ्यावा लागला. हा केवळ एक प्रशासकीय निर्णय नाही; तर राज्याच्या शिक्षण व्यवस्थेच्या विश्वासार्हतेवर उमटलेला गंभीर डाग आहे.
शिक्षण हे राष्ट्रनिर्मितीचे सर्वात पवित्र क्षेत्र मानले जाते. पण आज त्याच क्षेत्रात पैसा, भ्रष्टाचार, दलाली आणि पेपरफुटीचे रॅकेट इतके खोलवर रुजले आहे की प्रामाणिक विद्यार्थ्यांचा अभ्यास, मेहनत आणि भविष्य यांची अक्षरशः थट्टा सुरू आहे. वर्षानुवर्षे रात्रंदिवस अभ्यास करणाऱ्या लाखो तरुणांचे स्वप्न काही मोजक्या गुन्हेगारांच्या आणि त्यांना संरक्षण देणाऱ्या व्यवस्थेच्या हातात ओलीस ठेवले जात आहे.
देशात NEET, UGC-NET, विविध भरती परीक्षा आणि आता महाराष्ट्रातील TET—ही केवळ योगायोगांची मालिका नाही. ही स्पर्धा परीक्षा व्यवस्थेतील गंभीर सुरक्षा अपयशाची साखळी आहे. प्रत्येक वेळी सरकार चौकशी समित्या नेमते, गुन्हे दाखल होतात, काही अटकाही होतात; मात्र काही महिन्यांत सर्व काही विसरले जाते आणि पुढील पेपरफुटीची वाट पाहिली जाते. हीच सर्वात मोठी शोकांतिका आहे.
राज्य सरकार आणि संबंधित यंत्रणांनी स्वतःला एक प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे—प्रश्नपत्रिका छापण्यापासून परीक्षा केंद्रापर्यंतच्या संपूर्ण प्रक्रियेत एवढ्या मोठ्या प्रमाणात गळती होतेच कशी? आधुनिक तंत्रज्ञान, डिजिटल सुरक्षा आणि गुप्त यंत्रणा असूनही प्रत्येक वेळी गुन्हेगार एक पाऊल पुढे कसे राहतात? याची नैतिक आणि प्रशासकीय जबाबदारी नेमकी कोण स्वीकारणार?
परीक्षा रद्द करण्याचा निर्णय विद्यार्थ्यांच्या हितासाठी आवश्यक असू शकतो; पण त्याची सर्वात मोठी किंमत मात्र निरपराध विद्यार्थ्यांनाच मोजावी लागते. पुन्हा अभ्यास, पुन्हा प्रवास, पुन्हा खर्च, पुन्हा मानसिक ताण आणि पुन्हा अनिश्चितता—हा अन्याय नेमका किती काळ सहन करायचा?
सरकारने प्रत्येक वेळी “कठोर कारवाई करू” अशी घोषणा करण्यापेक्षा पेपरफुटी रोखणारी अभेद्य यंत्रणा उभी करणे अधिक महत्त्वाचे आहे. प्रश्नपत्रिका सुरक्षेचे संपूर्ण डिजिटायझेशन, जबाबदार अधिकाऱ्यांची वैयक्तिक उत्तरदायित्व निश्चित करणे, विशेष तपास यंत्रणा, फास्ट-ट्रॅक न्यायालये आणि दोषींना कठोर शिक्षा याशिवाय या रोगावर इलाज होणार नाही.
पेपरफुटी ही केवळ एका परीक्षेची समस्या नाही; ती देशाच्या गुणवत्ता व्यवस्थेवर, तरुणांच्या आत्मविश्वासावर आणि लोकशाहीवरील विश्वासावर थेट हल्ला आहे. मेहनती विद्यार्थ्यांच्या डोळ्यांतील आशा जर वारंवार अशाच प्रकारे चिरडल्या जात राहिल्या, तर उद्याचा तरुण व्यवस्थेवर विश्वास ठेवेल का, हा प्रश्न अधिक गंभीर बनतो.
The Citizen Mirror | विशेष विश्लेषण
“पेपरफुटी हा गुन्हा नाही; तो तरुणांच्या भविष्यावर झालेला संघटित हल्ला आहे.”
पेपरफुटीची प्रत्येक घटना शासनाच्या प्रशासनिक क्षमतेवर प्रश्नचिन्ह उभी करते. लाखो विद्यार्थ्यांचे करिअर धोक्यात घालणाऱ्या या रॅकेटला जर वेळीच चिरडले नाही, तर गुणवत्ता, प्रामाणिकपणा आणि स्पर्धा या मूल्यांचा संपूर्ण ऱ्हास होईल. प्रश्न फक्त TET किंवा NEET चा नाही; प्रश्न असा आहे की या देशात प्रामाणिक विद्यार्थ्यांना न्याय देणारी परीक्षा व्यवस्था अजून उरली आहे का?
आज गरज केवळ परीक्षा रद्द करण्याची नाही, तर पेपरफुटीच्या संपूर्ण माफियाचा कायमचा अंत करण्याची आहे. अन्यथा उद्या कोणती परीक्षा रद्द होईल, हा प्रश्न विचारण्याऐवजी “पुढचा पेपर कोणता फुटणार?” असा प्रश्न विचारण्याची वेळ समाजावर येईल—आणि ती कोणत्याही सुसंस्कृत लोकशाहीसाठी अत्यंत धोकादायक ठरेल.
